Ciąża bliźniacza

Popularnie używamy nazewnictwa- ciąża jednojajowa lub dwujajowa.

W rzeczywistości dochodzi do zapłodnienia dwóch komórek jajowych przez dwa plemniki i powstaje ciąża dwuzygotyczna, która od początku jest ciążą bliźniaczą. W przypadku ciąży dwuzygotycznej istnieje szansa, że rodzeństwo będzie miało tą samą, ale również różną płeć.

Ciąża dwuzygotyczna (dwujajowa) to sytuacja, w której urodzi się rodzeństwo mogące znacznie się różnić od siebie.

Ciąża jednozygotyczna jest pierwotnie ciążą pojedynczą, ale w różnym czasie od zapłodnienia dochodzi do rozdziału linii komórkowych i dlatego rozwijają się ostatecznie dwa zarodki, a potem dwa płody. Ten rodzaj ciąży bliźniaczej wyklucza różną płeć dzieci, będą one nie tylko tej samej płci, ale jednocześnie bardzo do siebie podobne.
W ostatnich kilkudziesięciu latach obserwujemy "boom" ciąż bliźniaczych (mnogich), wynika on z faktu wykorzystywania technik in vitro, które związane są ze wszczepianiem do jamy macicy kilku zarodków, oraz stosowania antykoncepcji hormonalnej, która po odstawieniu, dość często daje poliowulację (dojrzewa na raz dwie komórki jajowe). Obydwie grupy ciąż bliźniaczych, powstałe z powyższych przyczyn są dwuzygotyczne. Częstość ciąż jednozygotycznych (jednojajowych) pozostaje stała.
Ciąże dwuzygotyczne są zawsze dwukosmówkowe czyli mają oddzielne łożyska, oraz dwuowodniowe czyli są rozdzielone od siebie błoną owodniową (zdjęcia). W przypadku ciąż jednozygotycznych sytuacja jest bardziej skomplikowana. Jeśli linie komórkowe po zapłodnieniu rozdzielą się w ciągu 4 dni powstają ciąże dwuowodniowe i dwukosmówkowe, ale jeśli podział nastąpi 4-7 dni utworzy się ciąża jednokosmówkowa i dwuowodniowa. Stosunkowo rzadko do podziału dochodzi powyżej 1 tygodnia od zapłodnienia, powstają wówczas ciąże jednoowodniowe i jednokosmówkowe. Najczęstszymi przypadkami są ciąże jednokosmówkowe dwuowodniowe, które stanowią ponad 2/3 wszystkich ciąż bliźniaczych jednozygotycznych. Ekstremalnie rzadko rozwijają się ciąże z płodami nierozdzielonymi czyli bliźniętami syjamskimi.
Określenie rodzaju ciąży bliźniaczej spoczywa na lekarzu prowadzącym i jest jego obowiązkiem zgodnie z obecnymi rekomendacjami, do 14 tygodnia ciąży. Znowu nieocenionym narzędziem, które do tego służy jest ultrasonografia. Do zakończenia pierwszego trymestru określenie tzw. kosmówkowatości i owodniowości (bo mówiąc o rodzaju, mamy właśnie te cechy na myśli) jest to stosunkowo proste, w późniejszym okresie może już nasuwać pewne trudności. Z punktu widzenia opieki nad kobietą w ciąży określenie czy jest to ciąża dwujajowa (dwuzygotyczna) czy jednojajowa (jednozygotyczna) nie ma większego znaczenia, nie jest to również zawsze możliwe, chyba że tak jak wspomniałem płeć dzieci jest różna. Rodzaj ciąży bliźniaczej określa nam rodzaj postępowania i specyfikę nadzoru perinatalnego.
Rodzaj ciąży bliźniaczej ma kolosalne znaczenie dla ich monitorowania. Każda ciąża bliźniacza jest ciążą wysokiego ryzyka i wymaga znacznie bardziej wnikliwej opieki niż ciąże pojedyncze, ale ciąże jednokosmówkowe dwuowodniowe i jednokosmówkowe jednoowodniowe nazywane są często, ciążami ekstremalnie wysokiego ryzyka.


Ciąże bliźniacze charakteryzują się kilkukrotnie częstszym występowaniem powikłań i patologii, które występują również w ciążach pojedynczych. Częściej występuje

  • poród przedwczesny,
  • niewydolność szyjki macicy,
  • niewydolność łożyska pod postacią nadciśnienia, stanu przedrzucawkowego czy hypotrofii płodu,
  • częściej również dochodzi do rozwoju niedokrwistości,
  • cholestazy ciążowej i wielu innych patologii.

W ciążach mnogich obserwujemy również patologie, które nie występują w ciążach pojedynczych. Olbrzymie znaczenie ma tutaj właśnie rodzaj ciąży mnogiej. Do stanów patologicznych zaliczamy takie zespoły jak: 

  • TTTS – zespół przetoczenia krwi między płodami,
  • TRAP – zespół jednego płodu bez serca,
  • IUFD – kiedy jeden z płodów obumiera,
  • sIUGR (sFGR) – sytuacja w której jeden z płodów rozwija tzw. hypotrofię,
  • TAPS – zespół o charakterze zaburzeń hemodynamicznych (jeden z płodów rozwija skrajną niedokrwistość).

 To tylko niektóre z możliwych. Rozpoznanie na wczesnych etapach tych zaburzeń jest kluczowe dla rokowania, niestety czasami również wczesne rozpoznanie nie daje gwarancji sukcesu. Monitorowanie ciąż bliźniaczych wymaga olbrzymiego doświadczenia i umiejętności i niestety jest także obciążone, ryzykiem niepowodzeń.
Ciąże bliźniacze z racji podwyższonego ryzyka powikłań, w dobie dzisiejszej medycyny perinatalnej rozwiązuje się wcześniej niż ciąże pojedyncze. Ciąże dwukosmówkowe, dwuowodniowe pomiędzy 37-38 tygodniem ciąży, ciąże jednokosmówkowe, dwuowodniowe – 36-38 tygodniem ciąży, a ciąże jednokosmówkowe, jednoowodniowe już w 32-34 tygodniu ciąży. W przypadku tych ostatnich jedyną dopuszczoną formą jest cięcie cesarskie. W pozostałych, po spełnieniu szeregu warunków, poród i indukcja porodu drogami natury nie są przeciwwskazane i warto przy zapewnieniu niezbędnego nadzoru na płodami podejmować takie próby.

 

Powrót do listy